سنجش و ارزیابی وضعیت سلامت روان در جوامع امروزی، به یکی از دغدغههای اصلی روانشناسان و متخصصان بهداشت روان تبدیل شده است. در میان ابزارهای مختلف روانسنجی، پرسشنامه سلامت عمومی گلدبرگ (General Health Questionnaire) که به اختصار GHQ نامیده میشود، یکی از شناختهشدهترین و پرکاربردترین ابزارها در سراسر جهان است. نسخه ۲۸ سوالی این پرسشنامه (GHQ-28) به دلیل کارایی بالا، سرعت در اجرا و ساختار عاملی دقیق، به طور گسترده برای شناسایی و غربالگری اختلالات روانی خفیف و غیرجسمانی در جمعیتهای عمومی و محیطهای بالینی مورد استفاده قرار میگیرد.
ساختار و خردهمقیاسهای پرسشنامه GHQ-28
پرسشنامه ۲۸ سوالی گلدبرگ توسط دیوید گلدبرگ و پل ویلیامز توسعه یافته است و به جای تشخیص بیماریهای خاص روانپزشکی، بر شناسایی تغییرات در عملکرد طبیعی فرد تمرکز دارد. این آزمون به چهار خردهمقیاس اصلی تقسیم میشود که هر کدام هفت سوال را به خود اختصاص میدهند. خردهمقیاس اول به بررسی نشانههای جسمانی (Somatic Symptoms) میپردازد. خردهمقیاس دوم اضطراب و بیخوابی (Anxiety and Insomnia) را میسنجد. خردهمقیاس سوم به ارزیابی اختلال در عملکرد اجتماعی (Social Dysfunction) اختصاص دارد و در نهایت، خردهمقیاس چهارم، افسردگی وخیم و تمایل به خودکشی (Severe Depression) را مورد بررسی قرار میدهد. تحلیل این خردهمقیاسها به متخصصان کمک میکند تا حوزههای خاص آسیبدیده در سلامت روان فرد را به دقت ردیابی کنند.
شیوه نمرهگذاری و تفسیر نتایج
یکی از ویژگیهای برجسته پرسشنامه گلدبرگ، انعطافپذیری آن در شیوه نمرهگذاری است. این پرسشنامه را میتوان به دو روش متداول نمرهگذاری کرد. روش اول، نمرهگذاری سنتی گلدبرگ (۰-۰-۱-۱) است که بیشتر برای غربالگری و شناسایی افراد مشکوک به اختلال (پیدا کردن نقطه برش) کاربرد دارد. روش دوم، نمرهگذاری به شیوه لیکرت (۰-۱-۲-۳) است که شدت نشانهها را با دقت بیشتری نشان میدهد و برای مقایسه میزان بهبود یا وخامت حال مراجع در طول زمان بسیار مناسب است. مجموع نمرات به دست آمده در کل آزمون و همچنین نمرات تفکیکی هر خردهمقیاس، نمایی کلی از وضعیت سلامت روان فرد ارائه داده و مشخص میکند که آیا وی نیاز به ارزیابیهای تشخیصی عمیقتر دارد یا خیر.
کاربردهای پرسشنامه سلامت روان در پژوهش و درمان
پرسشنامه GHQ-28 ابزاری چندبعدی است که کاربردهای فراوانی دارد. روانشناسان بالینی و مشاوران از این ابزار در جلسات اولیه درمانی برای ارزیابی سریع وضعیت مراجع و تعیین اولویتهای مداخله استفاده میکنند. همچنین در پژوهشهای اپیدمیولوژیک و مطالعات سلامت جامعه، این پرسشنامه به عنوان یک ابزار استاندارد برای سنجش سطح بهداشت روان جامعه، بررسی تأثیر بحرانهای اجتماعی بر افراد و ارزیابی اثربخشی برنامههای مداخلهای به کار میرود. سهولت پاسخدهی و زمان کوتاه مورد نیاز برای تکمیل آن، این ابزار را به گزینهای ایدهآل در تحقیقات وسیع تبدیل کرده است.
کلیدواژه ها : پرسشنامه سلامت روان گلدبرگ-پرسشنامه GHQ_28-پرسشنامه سلامت عمومی-غربالگری روانشناختی-آزمونهای روانسنجی-خردهمقیاسهای سلامت روان-تفسیر پرسشنامه گلدبرگ-ارزیابی سلامت روان-General Health Questionnaire-GHQ-28-Mental health screening-Psychometric assessment-Goldberg health questionnaire-Somatic symptoms assessment-
